Mind, Spiritueel

Wat is een ego en wat is zijn functie?

‘Het ego representeert dus dualiteit die het hele bestaan van het universum vormgeeft.’

Toen ik ooit tegen een vriendin zei dat ze reageerde vanuit haar ‘ego’ beantwoordde ze dat met: ‘ìk? ik heb geen ego.’ Toen vroeg ik: ‘Ben je ooit gekwetst? Voel je pijn?’ En toen ze antwoordde met: ‘Ja’, wees ik haar op dit pijnlichaam dat onlosmakelijk verbonden is met ons als mens.

Een ego lijkt misschien voor sommige mensen dat opgeblazen zelfbeeld dat alleen mannen hebben. Opscheppen met zichzelf, en o wee als je kritiek levert. Dit is zeker een uiting van je ego, maar het is zoveel meer dan dat.

Volgens spirituele schrijver Eckhart Tolle dragen we als mens allemaal een erfelijke blauwdruk in onze zielen. Hij wijst daarvoor het ego aan. Echter, hebben de meeste mensen zichzelf volledig geïdentificeerd met deze blauwdruk, waardoor we een onophoudelijke stroom onvrijwillige en dwangmatige gedachten en bijbehorende emoties in ons hoofd hebben. Zolang je je daar niet helemaal bewust van bent, gebruik je die denker om te zijn wie je denkt te zijn. Tolle noemt dit de egoïstische geest.

Het ego is volgens Tolle inherent aan gedachtevormen. Veel mensen proberen daarom ook het ego kwijt te raken of het te negeren, en alleen maar vanuit gevoel te leven. Dit kan alleen niet. Het ego heeft namelijk een levensfunctie. Net als dat oordelen over een ander onszelf spiegelt, spiegelt het ego ook onze blokkades en kan het zo voor (spirituele) groei zorgen.

‘Diep van binnen zijn alle ego’s allemaal identiek.’

Pijnlichaam

Negatieve emoties die je niet totaal onder ogen ziet op het moment dat ze bij je opkomen, lossen niet helemaal op. Ze laten een rest van pijn achter: oud zeer. Op den duur vormen ze een energieveld dat in de cellen van jouw lichaam leeft. Tolle noemt dit het pijnlichaam. Vervolgens legt hij uit hoe dit pijnlichaam wordt bepaald door onze ervaringen uit het verleden, uit het gezinsleven en opvoeding en de omgeving waarin je bent opgegroeid. Het ego bevat ook persoonlijke identificaties. Ook meningen, langdurige boosheid of wrok, ideeën over jezelf, of je wel of niet succesvol bent, zijn allemaal overtuigingen vanuit het pijnlichaam.

Een onderdeel hiervan is schuld, dat vaak gepaard gaat met geklaag. Wanneer je het gevoel hebt dat iemand je iets heeft ‘aangedaan’ dan handel je volledig uit je ego (niet alle situaties, maar veel wel). Geklaag als ‘hij doet dit, zij is dat” is simpelweg – nogmaals – een verhaaltje dat jouw geest verzint op basis van verschillende observaties en ervaringen.

Het pijnlichaam voedt zich met overtuigende gedachten en is verbonden met het ego. Ze zijn wederzijds afhankelijk en zijn erop gericht te groeien óf zichzelf minimaal in stand te houden. Inhoudelijk varieert het ego van persoon tot persoon, maar ze werken wel allemaal op dezelfde manier. Diep van binnen zijn alle ego’s dus allemaal identiek, volgens Tolle.

Ego-gedachten redeneren vanuit gebrek, onzekerheid, angst en twijfel. Het representeert het deel van jou dat verbonden is met jouw pijnlichaam en niet met wie je werkelijk bent: een krachtig en waardevol iemand. Daarom willen veel mensen van hun ego ‘af’, maar dat kan niet. Dan zou je van een deel van jezelf af willen. Als je de baas wil zijn over je ego, zul je het ego moeten herkennen en doorleven om zo je pijnen te genezen.

Functie

Het ego heeft een functie. Als een deel van jou geblokkeerd is door situaties en oude pijnen, dan helpt het ego je om te ontwaken zodat je oude wonden mag genezen. Eigenlijk nogal tegenstrijdig, want door jou te overtuigen met beperkende overtuigingen, bijvoorbeeld: ‘je bent het niet waard’, kun je dus juist deze spiegel zien als: ik vind mijzelf niets waard. Zo op zoek gaan naar de bron van deze overtuiging en het op die manier genezen. Dit klinkt simpel, maar dit vergt vaak jarenlange oefening omdat blokkades heel erg verborgen kunnen liggen.

Je ego kan je zien als een familielid dat heel irritant is, maar jou wel spiegelt. Zonder diegene zou je niet zo veel groeien. Door je ego ben je dus in staat om jezelf tot autonoom individu te ontwikkelen.

‘Het ego an sich is dus niet wat blokkeert, alleen wij zelf die niet altijd het ego kunnen waarnemen en waarderen voor wat het is.’

Probleem

Als je je ego te groot laat worden of je identificeert je met je ego dan wordt het een lastig verhaal. Dan doe je jezelf echt tekort, omdat je dan niet vrij bent van overtuigingen en vanuit hier gaat leven. Iemand met groot ego loopt het risico dat hij geïsoleerd raakt of juist tegenovergestelde: consequenties voor anderen maken voor zijn handelen. Zo van “omdat ik belangrijker ben, hoef geen rekening met jou te houden”. Dit komt dus voort uit een overtuiging ik ben niet goed genoeg, en diegene probeert zichzelf groter te voelen door andere te kleineren. Doordat diegene zijn overtuiging gelooft dat hij (ooit) minder waard was, bonjourt-ie (door pijn) andere mensen. Soms zijn mensen zo geblokkeerd dat ze dus nooit weten dat ze vanuit een overtuiging werken. Ze denken dus écht dat ze beter of juist minder waard zijn dan anderen. Het is dus echt belangrijk dat jij je door ego jou niet kleiner of groter laat voelen dan wie je in essentie bent. Nogmaals, we zijn altijd gelijk als mens.

Als je dus je volledig laat leiden door je ego, krijg je hier hoe dan ook last van. Als je je identificeert met het pijnlichaam, wordt het verleden en de toekomst namelijk belangrijker dan open te staan voor wat er zich nu voordoet. Op die manier houd je je vast aan oude structuren en beperkende manieren van denken en handelen.

Als je beseft dat alles in je zit, alle liefde kracht en vertrouwen, ga je steeds minder een spiegel nodig hebben of zal je je spiegel eerder herkennen waardoor je makkelijker door blokkades heen komt en daadwerkelijk kan groeien. Het ego an sich is dus niet wat blokkeert, alleen wij zelf die niet altijd het ego kunnen waarnemen en waarderen voor wat het is.

Samenwerken

Ons ego is slim. Hij heeft een overheersende stem. Als je je niet bewust bent van je eigen gedachten en emoties, zal het ego al gauw de baas zijn. Als het ego de regie in handen heeft, leven we niet vanuit ons eigen ik en hebben we nauwelijks invloed op ons eigen gedrag. Dan reageren we vanuit de ego en dat is eigenlijk heel beperkend en doet pijn. Want je denkt steeds dat je niet goed genoeg bent of niet waardevol, en je vindt dit misschien ook van anderen.

Hoe beperkt een ego? Het ego wil ons beschermen en doet dit door ons in comfortzone te houden. Kwetsbaar zijn, hulp durven vragen, kritiek krijgen: daar houdt het ego niet zo van. We voelen ons dan snel oncomfortabel en dat willen we vaak voorkomen, dus blijven we goed luisteren naar dat vernauwende stemmetje.

Daarom klagen talloze mensen zó regelmatig, dit komt vanuit hun ego en ze hebben hier vaak totaal geen erg in. Zelfobservatie en bewustwording hiervan is dus broodnodig om geklaag en wrok te verminderen/te stoppen, zodat deze cirkel zich niet maar eindeloos blijft herhalen.

Echter, is een ego niet de boeman. Het ligt er maar aan waarvoor je het gebruikt. Als je door blijft klagen, laat je jouw ego alleen maar groeien en zo overheersen. Maar als je jouw ego als een database gebruikt om te kijken wat er nog op te lossen valt, welke pijnen er in jouw schuilen en je met dat bestand iets mee gaat doen, is het ego eigenlijk een fijne herinnering. Als je dus je hart laat samenwerken met je ego, ontstaat er ruimte. Dan kan je inzien dat emoties en gedachten vaak voortvloeien uit het ego en zo leren niet te handelen vanuit je pijnlichaam, maar vanuit je hart.

Observeren

Tolle pleit voor de beste samenwerking met je ego, door twee dingen tegelijk te doen: een stapje terug om jezelf goed te observeren en alles wat er bij je binnenkomt. En een stapje vooruit te doen door alles te accepteren wat er nu is, zonder identificatie met je ego.

Als je weer ego-gedachten krijgt als: ik kan het niet, ik ben niet goed genoeg, iedereen vindt mij stom; begrijp dan dat dit stemmetje een overtuiging is en nooit de waarheid. Zie deze overtuigende oordelen enkel als gedachten en observeer deze goed. Bekijk de kern van je gedachte en schrijf dit op. Bijvoorbeeld: ik ben niet goed genoeg. Zonder je ego te oordelen (zo van: wát dom dat ik dit denk) kijk je neutraal hiernaar. Hoe kom je bij deze gedachte? Is er iemand die dit ooit tegen jou heeft gezegd? Welke situaties heb je meegemaakt waardoor je overtuigd bent van deze waarneming? Schrijf op wat er binnen komt.

Schrijf het allemaal op, hoe negatief en kleinerend het ook is. Het ruimte geven kan al opluchten. Als je dat hebt gedaan en je leest het nog eens, kan het al zijn kracht en invloed verliezen. Vraag jezelf af waar deze gedachten en patronen vandaan komen en wat ze je te vertellen hebben. Is het tijd om er boven te staan? Om los te laten en verder te gaan? Bedank je gedachten (klinkt suf, maar ze zijn niet zo eng zoals we denken dat het is). Laat het even hierbij. Zo heb je je ego ruimte gegeven, er niet over geoordeeld en het bedankt voor zijn werk. Laat het rusten en kijk wat dit voor jou doet. Niets hierin is goed of fout, het gaat erom dat jij je niet laat leiden door deze gedachten en ze enkel ziet als een onderdeel van jou. Ook door meditatie of (yin)yoga leer je een aanschouwer van je gedachten te zijn. Het is maar net wat bij je past, als je maar observeert en hierdoor een stap vooruit kunt.

Als je hele overheersende ego-gedachten hebt die luidruchtig zijn, is dat heel vervelend. Dit is ook menselijk. Soms nemen ze je volledig over en lukt het niet om enkel te observeren. Als jij je in roerige wateren bevindt, laat dit er dan ook zijn en weet dat alles een proces is. Als je je ego leert herkennen, kan je er nog niet meteen mee werken. Babysteps.

Als je met een tijd met je ego werkt, zul je na verloop van tijd zien dat beperkende gedachten ook qua verhaal zullen veranderen, dit betekent dus dat die overtuigingen voorkomen uit verschillende blokkades en je dus andere blokkades hebt opgeheven! Dit is dus top, hieruit kun je afleiden dat een ego niets meer is dan een weerspiegeling van jouw pijnen en je deze dus kunt genezen met behulp van dit alarmbelletje.

Verder kan je jezelf beschermen tegen andere mensen die wel heel erg vanuit hun ego (af)reageren op jou. Dit kan door ze niet als vijanden te beschouwen. Iemand wordt pas vijand als je het onderbewustzijn – het ego – personaliseert. Tolle zegt dat je deze mensen kunt vergeven voor jezelf. Vergeving is door de vingers zien, of beter: doorzien. Je kijkt dwars door het ego naar de geestelijke gezondheid, de werkelijke essentie in ieder mens. In die essentie is iedereen goed, dus kan iemand nooit je vijand zijn. Je kan iemand wel als vijand zien.

Kern

Een ego is dus niets meer dan je (onderbewuste) pijnlichaam. Alles wat jouw ooit heeft geraakt (op een fijne of minder fijne manier) is opgeslagen in je lichaam, geest en ziel. En als iemand jouw weer raakt op die plek, schiet er een la open en komen al die mapjes weer tevoorschijn. Vaak hebben we hier helemaal geen zin in en smijten we de la keihard weer dicht waardoor deze net zo hard weer terug knalt. Auw. Voor je het weet zit je verstrikt in je eigen pijn en voer je oorlogje met jezelf (leuke metafoor hè).

Zoals de vogel feniks herrijst uit de as, zo brengt de ego noodzakelijke pijnlijke voorwaarden voor bevrijding, omdat het weet dat er een veel krachtigere versie van de persoon zal oprijzen uit deze pijn. Oude structuren, overtuigingen en ideeën kun je op die manier vervangen door frisse, nieuwe wegen. Het ego representeert dus in feite dualiteit die het hele bestaan van het universum vormgeeft. Zonder pijn is er geen bevrijding, vrijheid en geluk.

Je blauwdruk leren kennen is dus eigenlijk heel belangrijk. Door deze kennis kunnen we luisteren naar wat onze ego écht te zeggen heeft en zo terug keren onze kern. Op die manier begrijpen dat dit wezentje bij ons hoort, maar we het in wezen niet zijn. 

Observeer en word je bewust van het ego, zijn doel en je eigen Ik. Het ego begrijpen en ontleden kan heel lastig zijn, maar is de sleutel tot veranderingen in ons bestaan als mens.

Geïnspireerd op: Een nieuwe aarde, Eckhart Tolle

 

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.