De nieuwe tijd Filosofie Persoonlijk

Mijn top 3 favoriete filosofische boeken

Filosofie Blog

Filosofische boeken: van kleins af aan houd ik ervan (De wereld van Sofie, wie kent ‘t niet?). Ik filosofeer graag over het leven en verlang daarbij niet altijd antwoorden. Begrijp mij niet verkeerd: ik hóúd van analyseren en (spirituele) verbindingen maken, echter óók van het proces van het denken. Het proces waarin antwoorden nog ontoereikend zijn. Daarom houd ik er van om het leven, naast spiritueel, filosofisch te bekijken.

Ik deel graag mijn top 3 filosofische boeken, waarvan ik echt vind dat deze onmisbaar zijn op je boekenplank. Bij dezen in willekeurige volgorde:

Utopia

Ik zat twee jaar op een privé-school (iets met HSP ;)), en daar had je een vak filosofie. Ik volgde dit vak en Utopia was eindexamenstof. Toen begreep ik letterlijk de ballen van dit boek, want dit boek bevat veel filosofisch jargon. Destijds zakte ik dan ook voor dit vak, gezien mijn eindexamen voor dit vak over heel dit boek ging.

Ik wilde teveel concrete dingen snappen, en begreep de conclusie niet (want die is er uiteraard niet, haha). Daarbij lees je het niet zo uit. Pas na meerdere jaren het boek van voor naar achter en links naar rechts te hebben bestudeerd, vielen er wat kwartjes; en welke 16jarige-opholgeslagen-kijkend-naar-de-klok-puber zit daar nou op te wachten? Ik in ieder geval niet, want ik wilde gewoon ‘wat filosoferen’. Niet te moeilijk doen. Daar is dit boek dus niet geheel geschikt voor. Dus als jij ook zo bent, is dit boek waarschijnlijk (nog) niks voor jou.

Jaren later kreeg ik een herkansing. Ik volgde tijdens mijn studie de minor praktische filosofie, en Utopia kwam verrassend genoeg weer terug in mijn leven. Wederom was dit boek stof voor een vak. Hoe kán het ook anders dat dit boek terugkeerde in mijn studerend leven, want het is écht een basisboek dat je in huis moet hebben als je filosofie bestudeert.

Deze keer begreep ik het boek wél en zag ik hoe humoristisch en simpel eigenlijk de kern is, je moet alleen even door het stof heen.

Welnu wat info waarvoor je gekomen bent.

Utopia van Thomas More is in 1963 uitgegeven, het originele boek werd in 1516 (!) uitgegeven. Dit boek vertelt een dialoog en wat monologen (afgewisseld vanuit twee perspectieven). De gebeurtenissen zelf zijn niet zo spectaculair, dus verwacht dat niet.

Thomas More houdt een discussie met wijsgeer en ervaren man Raphael. Raphael vertelt ervaringen die hij meekregen heeft van andere culturen tijdens zijn reizen. Thomas zegt dat Raphael met al deze ervaringen en adviezen naar een koning moet gaan om hem wat te leren. Maar een koning zou niet klaar zijn voor zijn wijsheden volgens Raphael. Het land zou al te groot zijn om goed geregeerd te worden. Aan de hand van voorbeelden van tekortkomingen van die tijd (1500) legt Raphael uit waarom. Daarbij geeft hij ook oplossingen voor een land dat wel gereageerd zou kunnen worden, op een manier die Raphael voor zich ziet. Hij noemt dit nog niet bestaande (ei)land Utopia.

In het tweede deel van het boek omschrijft Raphael Utopia tot in detail. Hij vertelt over de mensen, regels, locatie en vorm. Het eiland is volgens Raphael hét eiland van de kennis en de welvaart. Een eiland waarop een maatschappij leefde waarin iedereen leefde zoals van hem verlangd werd. Iedereen stelt samen regels op en iedereen houdt zich eraan. Er is geen criminaliteit, armoede of ongelijkheid. En iedereen leeft als koningen en koningen.

De regels

In Utopia hecht men veel waarde aan genot. De deugd moet de mens niet onteren. De bewoners moeten in vreugde leven, meent Raphael, en ze moeten altijd proberen de medemens bij te staan. De ander troost bieden waar nodig is, dát is de missie van de mens. Wees onbezorgd en vrolijk, en bezorg andere mensen ook een vrolijk leven, is de insteek van Utopia.

Verder moet iedereen zijn eigen eten verbouwen. Zodat in tijden van nood mensen zelfvoorzienend zijn. Daarom hebben alle inwoners de plicht om twee jaar van zijn leven op een boerderij te werken. Mensen werken zes uur per dag, en iedereen werkt. Is zes uur per dag niet te weinig? Nee hoor, niet als je bedenkt dat in de maatschappij (1500) volstrekt onnutte producten worden gemaakt volgens Raphael. In Utopia worden deze dingen niet gemaakt, en doet iedereen werk dat nuttig is (en zes uur per dag is genoeg hiervoor).

Zo zijn er nog veel meer regels, die teveel zijn om op te noemen.

Zoals je ziet is het erg interessant om over na te denken. Het boek laat je op een droge manier nadenken over een perfecte, niet bestaande maatschappij. Zou een utopie werken? Waarom wel, waarom niet? Of is het een dystopie? Wat is voor jouw een perfecte samenleving?

Utopia is een fantasie en een ideologie, waarbij verbeeldingsvermogen en geduld voor nodig zijn om het te begrijpen. Desalniettemin is het voor iedereen een leerzaam boek, want je kan ook delen van het boek lezen als je door sommige stukken niet heen komt.

Voor wie van dromerige, abstracte, filosofische boeken houdt, is dit boek absoluut een musthave!

Bestel het hier

De mens in opstand

De beroemde, inmiddels overleden, filosoof en journalist Albert Camus omschrijft zijn boek De mens in opstand als zijn belangrijkste boek, en het is in mijn ogen ook absoluut onmisbaar als je moeilijkheden ondervindt met het bestaan. In dit boek vertelt Camus namelijk hoe hij de vrees voor angst verliest.

De mens is volgens Camus het enige schepsel op aarde dat weigert om te aanvaarden wat hij in wezen is. We kiezen namelijk vaak de laffe keuze voor kunstmatige zingeving, zoals hij religie omschrijft. De mens ziet hij namelijk als atheïstisch. Dat we in essentie gewoon bestaan, niets meer niets minder zorgt ervoor dat we handelen als mens. We moeten daarbij onze beweegredenen dus wel aan onszelf ontlenen, en niet aan een geloof of iets anders extern. Als we bereid zijn om te leren hoe we ons moeten gedragen, houden we zelf de verantwoordelijkheid, en daardoor bestaan we en vice versa. Hij noemt deze verantwoordelijkheid ‘de opstand van de mens’. Door deze opstand weten we wat het betekent om echt te bestaan, en accepteren we wie we zijn: ‘Ik kom in opstand, dus ik ben.’

In dit diepgaand essay is het zijn zaak om iedere uitweg te vermijden. ‘De mens vraagt, de wereld zwijgt’. De meeste mensen kunnen dat zwijgen niet verdragen en kiezen daarom voor veel uitwegen. Iedereen zal sterven, wanneer weet niemand, en dat maakt de wereld onverschillig. Terwijl wij uit dat zinloze júíst ons geluk uit kunnen halen, meent Camus. We zijn in essentie dus gelukkige wezens. Wie dat begrijpt, verliest vrees voor angst en de vrees voor het bestaan, want er zit geen bedoeling achter.

Camus is naast Sartre en De Beauvoir één van de populaire filosofen van het existentialisme (waarom bestaan wij). Het existentialisme is dan nog steeds razend populair in de filosofie, omdat het vrijheid en geluk belooft wanneer we zelf verantwoordelijkheid nemen voor ons bestaan.

Zeker voor onze generatie kan de vrijheid van ons bestaan voor zoveel frictie zorgen. Deze vrijheid kan namelijk ook stilleggen. Ben je een millennial en ervaar je moeilijkheden in de vrijheid die aan onze voeten ligt (alles is maakbaar, dus waarom kan ik op dit moment niet alles maken zoals ik wens?), dan raad ik je absoluut aan om je te verdiepen in alledrie de schrijvers.

De mens in opstand bestel je hier.

De mythe

En ook de mythe van Camus mag zeker niet ontbreken in deze top drie.

camus Albert

Zoals ik al zei ziet Camus de mens als atheïst. Hoe moeten we dan leven, als we ons nergens op kunnen beroepen? Wat is de betekenis van ons bestaan? Deze vragen behandelt (niet verwarren met beantwoordt) Camus in dit boek.

Volgens Camus is het leven absurd en zinloos. Wij doen vaak wat we doen, en hebben hierbij allemaal wel eens een besef van stilstaan waarbij het leven als iets absurds wordt ervaren. Het zijn vragen die velen van ons zich dagelijks afvragen: wat komen we hier doen, wat voor zin heeft het, en waar doen we het voor?

De onvermijdelijke dood en onze eindigheid zorgen voor een menselijk verlangen. Een verlangen naar zingeving. Maar die zingeving is er dus niet, want het leven is zinloos. En dan?

Dan niks. En in dat niks, daar zit de zingeving zoals reeds gezegd. Dat wij leven, dat geeft ons zin.

Aan de hand van De steen van Sisyphus legt Camus het uit. Iedereen snapt wel wat Camus bedoelt met de steen die we dagelijks naar boven rollen. Rolt de steen over de eindbestemming, dan valt deze weer naar beneden en beginnen we opnieuw. Dan gaan we de uitdaging opnieuw aan. Heeft dit echt nut?, vraagt Camus zich af. En dit vragen wij als mens onszelf ook genoeg af, gezien de nog steeds populaire status van Camus.

Wat Camus met de steen van Sisyphus wil zeggen is dat de mens toch een gelukkig mens is ondanks de hoop op een ander leven. We moeten het doen met dit leven, volgens de filosoof, en de verzoening met dit lot zorgt voor rust en erkenning. Amor fati noemt hij het; het liefhebben van wat onvermijdelijk is. Voor millenials – wij kunnen en willen zoveel dat we zielsongelukkig zijn (want gevoel van continu falen als het niet lukt) – is het werk van Camus echt absoluut onmisbaar.

Eerder schreef ik een artikel over de steen van Sisyphus. Het boek De mythe bestel je hier.

Note

De nuchtere reflectie van Camus op het leven haalt bij mij veel druk weg, en daarom vind ik het werk van deze filosoof enorm fijn om te lezen. Ik begrijp zijn visie en zie het enerzijds hetzelfde. Anderzijds bekijk ik het leven non-dualistisch, en het dualistisch (scheiding materie-geest) kader van Camus is daarom voor mij te beperkend. Wat mij betreft had een beetje mindfulness en praktische spiritualiteit zijn theorie niet misstaan. Dit sausje over zijn theorie omvat hoe ik in het leven sta.

Het leven is non-dualistisch voor mij, omdat alles met elkaar is verbonden. Het leven nuchter bekijken op fysiek vlak (we kunnen zo sterven, we hebben alleen maar dit leven in dit leven, het kan zo afgelopen zijn, we zijn in essentie al af, het leven is zinloos), tegelijkertijd daarbij ook zingeving zien voor onze ziel en het hiernamaals (we hebben leerlessen voor onze zielsmissie, onze ziel is nooit af we zijn nooit onsterfelijk), kan wat mij betreft prima naast elkaar bestaan.

Sterker nog: het is precies hoe ik het leven ervaar, en waardoor ik in het verleden het lastig heb ervaren om balans te vinden in deze voorheen contradictie in mijzelf. Ik wil namelijk antwoorden (praktische spiritualiteit) om te weten dat er geen antwoorden zijn (filosofie). Ik wil nadenken én flowen.

In mijn ogen zijn we spirituele wezens die filosofie bestuderen (onszelf dus). Sinds ik deze twee werelden van materie en geest koppel, heb ik het juiste recept gevonden voor mijzelf om vrijheid te ervaren in de betekenis van het zinloze van het aardse bestaan, en het zinnige van onze zielsmissie. Snapt u het nog? Laat het weten in de comments.

PS: Binnenkort komt er een interview met psychiater Dirk de Wachter online, die van mening is dat wij knettergek zijn geworden (we willen alleen maar sensatie). Hij stelt dat we saaiheid en het sobere van het leven mogen omarmen, en hey dat lijkt verdomd veel op de theorie van Camus, nietwaar? ‘Toevallig’ heb ik een interview met hem gepland, en zie ik nu tijdens het schrijven van dit artikel het verband (hallo synchronisatie).

Velen beschouwen de theorie van Camus (en De Wachter) als pessimistisch, dat merkte ik ook in mijn filosofie-klas destijds, maar dat is het juist niet. Voorbeeld: ik sta er dagelijks stil bij dat dit leven (ondanks dat de ziel onsterfelijk is, en/en) zomaar over kan zijn, en doordat ik hiervan bewust ben, leef ik nu zoveel bewuster, minder angstig en een stuk lichter dan voorheen. En ja, ik neem nog steeds verantwoordelijkheid, júíst nu ik energie heb, omdat het leven een stuk lichter voelt. Als die druk en de angst voor het falen wegvalt, durf je veel meer verantwoordelijkheid te nemen. Zonder dat je dus bang bent om fouten te maken.

Je begrijpt: ik kan hier uren over doorgaan. Laat vooral jouw visie achter hieronder want dat telt en is interessant. Want wij mensen zijn gekke interessante wezens, en in gesprek blijven met elkaar en theorie uitwisselen is toch het fijnste dat er is? Dat omvat immers ons bestaan ;). Wij wisselen uit, dus wij bestaan. Zoiets. Groeties

 

Over Suze

Ik ben Suze, geboren om 08.08 op 31.08.1989, te Breda.

Ik ben een HSP'er, een nieuwetijdsmens, een lichtwerker, een Brabander, een aarde én watertype, een zacht meisje met pit, beeldend en praktisch tegelijk, iemand met een sterke boodschap, maar bovendien: een mens met allerlei perfecties en imperfecties: net als jij.

Ik verwonder mij voor hetgeen wat we niet altijd letterlijk kunnen waarnemen. Ik analyseer er wat op los, en schrijf om de boel te structureren en anderen te inspireren.

Altijd op zoek naar eenheid en verbinding, met authenticiteit en aanwezigheid in het hier en nu. Zodat ik niet ga zweven, maar geworteld blijf. Met de hoofd in de wolken, en de voeten in de aarde.

Hier laat ik al mijn kaarten zien, en nodig jou uit om hetzelfde te doen.

Spread the light.

💙

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.