Betoog Collectief Filosofie Mind

Is Michael Jackson schuldig?

Leaving Neverland

Nuanceren is namelijk niet alleen de taak van de journalisten, maar een taak voor iedereen.

Sinds de komst van Leaving Neverland staan heel de media op zijn kop. Er zijn hierbij twee kampen. Team Michael versus team Victims. Iedereen lijkt een extreme mening te hebben over deze kwestie. Ik moet je bekennen dat na de rit van de vier uur durende film, mijn wenkbrauwen ook tot het plafond waren opgetrokken. Dit was het begin naar meer onderzoek. Zo heb ik bijvoorbeeld interviews bekeken met de twee mannen die claimen seksueel misbruikt te zijn door Michael: James Safechuck en Wade Robson. Ook heb ik ik allerlei documentaires en interviews onder het stof vandaan gehaald over de King of Pop. Nu ga ik natuurlijk concluderen wie er gelijk heeft, niet waar?

Nee, niet echt. Waarom niet? Omdat niemand het echte verhaal kent. Waar het wel overduidelijk aan schort in deze zaak, is dat er veel feiten worden weggelaten. Precies, de taak van de journalisten in de media. Dus neem ik die taak vandaag op me, en schotel ik je feiten voor waar menig mensen te koppig voor zijn om te zoeken, maar niet te koppig zijn om in een paar luttele seconden hun oordeel te hebben gemaakt. Niet getreurd, wegens het feit dat Michael zichzelf niet kan verdedigen, heb ik hieronder feitelijk wederhoor opgeschreven. Als je dan toch wil oordelen, kan dat in ieder geval op grond van een completer verhaal.

In 2016 ben ik afgestudeerd als journalist. In mijn afstudeerscriptie nam ik het medium documentaire onder de loep. Door middel van een wetenschappelijk matrixmodel onderzocht ik acht documentaires over ADHD op hun waarheidsgehalte (en hoe je dat kan meten). De documentaire-deskundigen die ik interviewde voor dit onderzoek, zijn unaniem in hun oordeel dat documentaires áltijd een vertekend beeld van de werkelijkheid geven. Je bekijkt een kwestie immers door de ogen van de maker.

Ik had een 8 voor mijn scriptie. Dit mocht ook wel na mij meer dan jaar verdiept te hebben in dit onderwerp. Ik kan dus wel stellen dat ik het een en ander van het medium documentaire weet, maar goed we blijven kijken naar de journalistieke feiten. 

Documentaire

De documentaire is een artistiek product, dat zeer vergelijkbaar is met een fictiefilm. Een claim die wordt ondersteund door Stefan Majakowski (oprichter Shadow festival). Volgens deze deskundige is een documentaire daarom per definitie incompleet. Dit is inherent aan het feit dat een documentairemaker altijd opereert vanuit een eigen visie op de realiteit. ‘Ik geloof niet dat iemand ooit wijzer wordt van welke film dan ook.’

Majakowski: ‘Elk creatief ding is een constructie. Elke kunstvorm, elke vorm van creativiteit is een vorm van fictie. Een alles is tegenwoordig mainstream, van Micheal Moore tot Britta Hosman: ‘Je hoort het als zoete broodjes te slikken. Een maker benadert vanuit zijn creativiteit, maar hij moet experimenteren. Daarom is er geen zekerheid en vertelt een documentaire nooit de werkelijkheid.’

Iets genuanceerd neerzetten kan niet via dat medium, dat is uitgesloten volgens Majakowski: ‘Het medium is altijd simplificerend. Het reduceert elke complexiteit tot zwartwit -tegenstelling. Het enige wat een documentaire kan doen om dat tegen werken, is dat gegeven van dat steeds zwart-wit presenteren als thematisch onderdeel van de film. Het mechanische van simplificatie mede ter discussie stellen. En daar moet je een topmaker voor te zijn om dat überhaupt te willen, en daar zijn maar een handjevol mensen die dat kunnen.’

Ook IDFA-programmeur Joost Daamen vindt dat de documentaire niet de werkelijkheid schetst. Feitelijke berichtgeving is volgens hem daarom bijzonder oninteressant. ‘Je maakt een documentaire om een bepaald verhaal te vertellen. Dan moet alles in je film ondersteunend zijn. Anders heb je een reportage’, aldus Daamen.

Documentaire gaat volgens de programmeur om de interpretatie ervan. Het laat je nadenken over de relatie tussen de wereld waarin de leven en is in dat opzicht filosofisch. Wat is beeld en kijk daar kritisch naar. Het heeft hierdoor veel verantwoordelijkheid van de kijker (erg veel verantwoordelijkheid in deze kwestie).

Literatuur

De Schotse documentairemaker John Grierson zag in 1946 de documentaire als een creatieve behandeling van de actualiteit. Volgens Grierson is het medium documentaire geen weerspiegeling van de realiteit, maar juist een creatieve interpretatie van deze werkelijkheid.

Volgens Bill Nichols is documentaire een representatie van de ‘werkelijkheid’. Documentaires laten kijkers de buitenwereld zien en een ervaring beleven. De filmmaker kan op die manier zijn perspectief op de werkelijkheid laten zien. De maker verzamelt, stuurt en bewerkt het materiaal zodanig zodat je slechts een klein deel van de werkelijkheid ziet. Deze werkelijkheid blijft daardoor ook altijd een vraagstuk in discussies over het waarheidsgehalte/getrouw van documentaires.

Documentaire-makers Richard kilborn & John Izod hebben meer moeite om het begrip af te bakenen. Zij stellen meerdere vormen van documentaire voor. Deze vormen vallen onder het overkoepelende idee dat documentaire een middel is waarmee een reactie uit te lokken is bij het publiek, waarover verder gediscussieerd kan worden.

De definitie die ik in dit artikel over documentaire hanteer, is geformuleerd op bovenstaande theorieën. Op basis van deze verschillende benaderingswijzen streef ik naar een zo breed en compleet mogelijke definitie van het begrip. Deze is als volgt:

De documentaire is een esthetische representatie van de werkelijkheid, creatief vormgegeven met eventueel een maatschappelijk doel. Tegelijkertijd kan dit medium een overtuigende, registerende, analyserende en een esthetische functie hebben.

Analyse documentaire

Een documentaire kan worden geanalyseerd door het in kaart brengen van de gebruikte stijlelementen, retoriek en vertelkunst. Met behulp hiervan kan worden vastgesteld hoe de gepresenteerde werkelijkheid is opgebouwd. Middels deze methode wordt inzicht verkregen in de visie van de makers en/of regisseur. Het stelt de onderzoeker en kijkers in staat een inschatting te maken van de geloofwaardigheid van de gepresenteerde werkelijkheid.

Ik heb Leaving Neverland niet onderzocht aan de hand van een Matrixmodel (dit kost heel veel tijd). Wel heb ik gekeken op welke manier de werkelijkheid in deze documentaire is opgebouwd. Het veelvuldig gebruik van stijl-, retoriek- en vertelkunstelementen in Leaving Neverland, wekken bij mij niet altijd een gevoel van betrouwbaarheid.

Uit reviews over de documentaire, blijkt dat een groot deel van het publiek ook gemakkelijk door stijlelementen heen lijkt te prikken, en van mening is dat documentaire slechts een representatie van de werkelijkheid is. De gebruikte stijlelementen (denkend aan treurige muziek, close-ups, kort opgenomen fragmenten van Robson en Safechuck in plaats van gesprekken opgenomen in één take, veel detail), lijken eerder afbreuk aan de geloofwaardigheid dan dat zij deze versterken. Ook gaven sommige critici publiekelijk toe, nadat ze de film bestudeerd hadden, dat hun kijk op de film 180 graden veranderden.

Feiten

Dit zijn mijn bevindingen en journalistieke feiten over onder andere de film Leaving Neverland, Wade Robson, James Safechuck en Michael Jackson (in deze context).

Leaving Neverland

•  De documentaire is een esthetische representatie van de werkelijkheid, creatief vormgegeven met eventueel een maatschappelijk doel. Dus ook Leaving Neverland.

• Waarom wel een film maken waarin je ‘getuigt’, en niet getuigen voor de rechter?

Goh, dat doen Robson en Safechuck nu wel. Ná de film.

• Is een HBO-documentaire meer waard dan een tienjarig FBI onderzoek waar niets uit kwam? Denk maar eens na of jaren onderzoek van de FBI zwaarder weegt dan de verhalen van Robson en Safechuck die incomplete verhalen vertellen, waarvan een aanzienlijk deel als onwaar bewezen kan worden.

James Safechuck en Wade Robson. Foto: Joshua Bright/The Guardian

Wade Robson

Wade Robson claimt dat Michael Jackson hem vanaf zijn zevende tot zijn vijftiende seksueel heeft misbruikt.

Wade had een achtjaardurende relatie met Brandi Jackson (nicht van Michael). Ze kenden elkaar sinds ze negen jaar oud waren. Waar is haar kant van het verhaal?! (Zij wilde meedoen, maar dit wilde de regisseur van Leaving Neverland niet). Zij spreekt zich ook uit, en is van mening dat haar oom nooit zoiets zou doen, en dat Robson liegt. “And if someone had been … abusing you when you were 14 years old, and you had a chance to go on the stand and put that man away for the rest of his life so that he couldn’t hurt anyone else, you’d do it. You would. I can understand when he was a child if he was too afraid to do such a thing, that makes sense. But as a grown man, it doesn’t.” Dit gaat over het volgende punt.

• Wade heeft altijd Michael verdedigd. Niet alleen als kind, ook op latere leeftijd. In 2005 heeft hij onder ede gezworen dat er nooit sprake was van seksueel misbruik. Hij heeft altijd gezegd onschuldig te zijn en heeft zich altijd verantwoord voor de rechter. Michael is toen vrijgesproken van alle 14 aanklachten in een strafrechtelijke zaak, en onschuldig verklaard.

Wade beweert in de documentaire dat Michael hem overhaalde tot het haten van vrouwen, maar Robson heeft zoals gezegd een relatie gehad met Brandi Jackson. Brandi zegt dat Michael ze bij elkaar bracht. Deze relatie ontkent Wade ook niet.

Tot 2011 heeft Robson altijd gezegd dat Michael zijn idool was, tot hij financieel aan de grond zat. Hij wilde choreografie van de MJ ONE show doen, maar kreeg de baan niet. Hierna sloeg zijn verhaal over Michael om.

Hierna heeft hij de Michael Jackson Estate aangeklaagd, maar daar kwam niets uit. Vanwege deze rechtszaak, was Robson nog duizenden euro’s verschuldigd aan de Estate. Hierna volgde Leaving Neverland.

In de documentaire verbrandt Wade aan het einde spullen die Michael hem zou hebben gegeven. Echter, heeft hij de originele stukken jaren eerder verkocht. Deze stukken werden verkocht onder de naam The Wade Robson Collection. De spullen in Leaving Neverland zijn dus niet identiek.

James Safechuck

Safechuck beweert dat hij vanaf zijn tiende en veertiende is misbruikt door Jackson.

Safechuck zegt in zijn aanklacht dat hij door Michael is misbruikt in 1989 in New York, na Michael’s optreden bij de Grammys. Maar de Grammys waren in Los Angeles dat jaar, en Michael trad niet op.

Hij is onder de loep genomen om zijn lichaamstaal. Hierop concludeerde liegexpert Janine Driver dat het verhaal van Safechuck en zijn lichaamstaal niet in overeen komen.

• Ook Safechuck heeft tot nu toe altijd beweerd dat Michael hem nooit seksueel heeft misbruikt.

• In Leaving Neverland zegt Safechuck dat hij tot 2013 niet besefte dat hij misbruikt zou zijn. Zijn moeder zei dat ze danste toen Michael overleed, zodat hij nooit meer kinderen pijn zou kunnen doen. Michael overleed echter in 2009. Dit is dus vier jaar eerder, voordat Safechuck zich in 2013 naar eigen zeggen realiseert dat hij seksueel misbruikt was.

Advocaat Vince Finaldi

De advocaat van Safechuck en Robson.

“Het verhaal van mijn cliënten is bijzonder overtuigend nu er anno 2019 sprake is van meer bewustwording door onder meer #metoo en schandalen rondom misbruik in de kerk”. Bijzonder overtuigend maakt iets nog géén journalistiek feit.

Journalisten

Werden geweigerd voor Leaving Neverland, omdat het niet zou passen in de documentaire.

Michael Jackson

Werd onschuldig bevonden in de rechtszaal (2005).

Werd door iedereen gezien als een apart figuur ten opzichte van de maatschappij, een kind in een volwassen lichaam.

Heeft naar eigen zeggen geen jeugd gekend, doordat hij als kind altijd moest optreden. Ook was zijn jeugd traumatisch, omdat hun vader Michael en zijn broers mishandelde.

Bouwde het enorme landgoed/pretpark Neverland Ranch en liet daar kinderen op bezoek komen, omdat hij naar eigen zeggen het kinderleven gemist heeft en zichzelf zo alsnog kind kon voelen.

Leaving Neverland
Michael en Wade

Hij sliep met kinderen in een kamer (in hetzelfde bed is nog maar de vraag).

Ouders van desbetreffende kinderen lieten dat toe.

Door al bovenstaande punten was Michael een aparte man, maar niet per definitie een pedofiel.

In 2009 overleed Michael aan een overdosis medicijnen. De media speculeren nog steeds of hij vermoord is of niet.

Hij is dus dood en kan zichzelf niet verdedigen.

FBI

FBI heeft Michael gevolgd voor tien jaar en niets opmerkelijks gevonden.

Tom Meserau

• Tom Meserau was de beste vriend van Michael. Hij verdedigt hem tien jaar na zijn dood nog.

Heeft er verder geen belang bij om hem te verdedigen (in tegenstelling tot zijn familie bijvoorbeeld, vanwege Michael Jackson Estate).

Oprah

• Ze kwam niet op Michaels begrafenis, omdat ‘ze compassie had voor de man, maar dit naar eigen zeggen op pauze stond nadat Michael in 2005 werd aangeklaagd voor seksueel misbruik. Hierdoor kan je wel stellen aan welke kant ze nu staat, en is ze dus niet geheel objectief. Stuiten we meteen op het volgende punt.

• Oprah interviewt Robson en Safechuck. Het gesprek is eerder een dialoog dan een interview. Zo vertelt ze het publiek waarom deze mannen niet eerder hebben hun verhaal hebben gedaan. Ze is namelijk zelf seksueel misbruikt in haar jeugd, en hierdoor begrijpt ze de aanklagers naar eigen zeggen maar al te goed. Ze leeft dus overduidelijk erg met de mannen mee, zonder enig bewijs te hebben jegens Michael. Ik begrijp dat als je seksueel misbruikt bent, het vaak lastig is dit te bewijzen. Maar dan is haar verhaal alsnog gebaseerd op haar emoties en ervaringen. Ze speelt hier dus voor FBI, omdat ze het zelf heeft meegemaakt. Begrijpelijk, maar hiermee bewijs je alsnog niets over Michael.

• Harvey Weinstein is één van Oprah’s beste vrienden. Talloze actrices hebben Weinstein beschuldigd van aanranding. Hier hoor je Oprah niet over. Waarom interviewt ze wel de aanklagers van Michael (zonder dat Michael zichzelf kan verdedigen), en niet Weinstein (die notabene nog leeft) en zijn aanklagers?

Ben ik een fan?

Ik was nooit een diepe fan van Michael, ik heb een vrij neutrale mening over de man. Ik vind hem een artistieke, bijzondere man die naar mijn gevoel een groot hart had, en een zuivere boodschap de wereld in wilde brengen. De boodschap om de wereld een stuk beter te maken, werd alleen niet door iedereen begrepen. Dankzij zijn unieke verschijning en buitenaards muzikaal talent, en zijn misvormde jeugd waarin hij zwaar onder druk werd gezet door zijn vader Joseph Jackson, was hij bijzonder kwetsbaar en daarom in mijn bevinding altijd een doelwit voor de media.

Ik schrijf dit artikel dus niet omdat ik jaren groot fan was. Ik schrijf het om meerdere kanten te belichten, iets wat IEDEREEN zou moeten doen als je een oordeel wil vellen. Want het blijkt dus een feit dat het verhaal aan alle kanten schort, en dat er op dit moment geen hoor- en wederhoor kan plaatsvinden door de dood van Michael.

Ik sta dus aan geen één kant. Je weet immers nooit de waarheid, tenzij je er zelf bij was.

Doe je research

Sinds het bestaan van Michael gaan er heel veel verhalen over hem rond, maar niemand weet dus de echte waarheid.

Waar iedereen voornamelijk in de media zo’n ophef over maakt na het bekijken van de documentaire (afgezien van het ondersteld seksueel misbruik), is dan ook dat Michael met kinderen zou slapen in hetzelfde bed. Het wordt namelijk niet sociaal geaccepteerd dat iemand met kinderen in een bed slaapt, en dat is zeer begrijpelijk. Daarbij realiseer ik mij dat – hoe raar deze situatie ook is -, het niet per definitie iemand schuldig maakt. En wie zegt dat dit waar is? Michael Jackson heeft altijd beweerd dat hij nooit sliep met kinderen in een bed, en het is ook nooit bewezen dat dit wel zo zou zijn.

De feiten die er zijn, zijn dus niet hard genoeg om te zeggen dat Michael Jackson een pedofiele man was. Waarom zouden mensen hem dan toch zo neer kunnen zetten? Geld zou een belangrijke reden kunnen zijn. Daarnaast kent dit verhaal dus meerdere aspecten, wat er voor zorgt dat iedereen zich wel kan identificeren met Michael (kwetsbaarheid, jeugdtrauma, het was jaren je idool et cetera) of Safechuck en Robson (Metoo). Thema’s in dit verhaal zijn dus: The King of Pop, Me too en onze nieuwe tijd waarin pijnlijke onderwerpen steeds meer naar boven komen drijven.

Dat steeds meer pijnlijke onderwerpen zichtbaar worden, is natuurlijk een hartstikke goede vooruitgang. Echter, vergeten we hierbij het belangrijkste: om verhalen genuanceerd neer te zetten en zelf te checken op feiten. Natuurlijk is dat lastig bij onderwerpen als pedofilie, want niemand was in de slaapkamer van Michael. Máár; je kan wel feiten checken over het verhaal, precies wat ik nu heb gedaan. Dan zie je dat deze kwestie zeer eenzijdig is, en dat er veel kanten aan dit verhaal ook niet kloppen. Daarom kan je dus geen feitelijk oordeel vellen, alleen een emotioneel (wat je dus betrekt op je eigen referentiekader).

De benoemde feiten in dit verhaal verzin ik dus niet, deze liggen voor het oprapen. Je moet er alleen even naar zoeken om echt verdieping in het verhaal te krijgen. En ja dat kost tijd en energie, maar iemand beschuldigen zonder dat Michael voor zichzelf kan spreken, kost de hele maatschappij ook tijd en slechte energie. En dat is wat onze wereld niet nodig heeft, precies de boodschap die Michael volgens mij ook zo graag de wereld in wilde brengen.

Mijn boodschap: doe je research, en bedenk dan nog eens waar dit echt over gaat. We weten niet of Michael schuldig is of niet. Ik weet wel dat hoe wij omgaan met kwetsbare verhalen in deze tijd BAR slecht is. Nuanceren is namelijk niet alleen de taak van de journalisten, maar een taak voor iedereen. Als je dat niet kan of je hebt er geen tijd voor, dan oordeel je niet. Simpel.

Wat ik heb geleerd in dit leven, is dat iets dus NOOIT zwart of wit is. Als je meerdere kanten bekijkt van dit verhaal, merk je dat dit verhaal dus ook niet enkel goed of fout is. Er zijn namelijk meerdere feiten te vinden over dit verhaal, dan die worden aangekaart in Leaving Neverland. Het blijft daarom zeer belangrijk zelf scherp te blijven.

Sommige mensen zijn te koppig om het onderzoek te doen en sommigen zijn te goedgelovig, en dat zegt meer iets over deze mensen dan over Michael Jackson. Deze kwestie laat in mijn ogen weer eens zien dat het écht tijd is om nu voor eens en altijd wakker te worden.

Kanttekening – Met dit artikel wil ik mensen bewust maken van het eigenbelang dat we altijd nog hebben als we naar een medium kijken of luisteren. We leven in een mainstream-medialandschap, en alles wordt al gauw klakkeloos aangenomen als waar. Maar we moeten altijd scherp blijven, feiten checken en verder kijken dan onze neus lang is ;). 

Bronnen:

Film

Leaving Neverland (2019)

Internet

Rechter kopie Michael (2004)

FBI-verklaring (1992 / 2005)

Robson en Safechuck klagen Michael weer aan (2019)

Verklaring Robson en Safechuck (2019)

Brandi Jackson beweert in dit interview dat Robson liegt (2019).

Literatuur

Rosenthal A, Nichols, B. (2001) Theorizing Documentary,  Writing, Directing, and Producing Documentary Films and Videos. Introduction to documentary.

Nichols, B. (1991) Representing reality: issues and concepts in documentary.

Rosenthal, A. (1988) New Challenges for Documentary. Berkeley and Los Angeles: University of California

Press. Kilborn, R.W. & J. Izod (1997) An Introduction to Television Documentary.

Over Suze

Ik ben Suze, geboren om 08.08 op 31.08.1989, te Breda.

Ik ben een HSP'er, een nieuwetijdsmens, een lichtwerker, een Brabander, een aarde én watertype, een zacht meisje met pit, beeldend en praktisch tegelijk, iemand met een sterke boodschap, maar bovendien: een mens met allerlei perfecties en imperfecties: net als jij.

Ik verwonder mij voor hetgeen wat we niet altijd letterlijk kunnen waarnemen. Ik analyseer er wat op los, en schrijf om de boel te structureren en anderen te inspireren.

Altijd op zoek naar eenheid en verbinding, met authenticiteit en aanwezigheid in het hier en nu. Zodat ik niet ga zweven, maar geworteld blijf. Met de hoofd in de wolken, en de voeten in de aarde.

Hier laat ik al mijn kaarten zien, en nodig jou uit om hetzelfde te doen.

Spread the light.

💙

(3) Comments

  1. Sofie says:

    Thank you dear.
    Ik lees je vaak.
    En ik ben wel groot fan.
    Dus ben hiermee nog extra blij❤️

    1. Suze says:

      Ah dankjewel voor je lieve comment Sofie! XXXXX

  2. Bedankt voor dit artikel. Ik kwam tot gelijkaardige conclusies:

    https://mimeticmargins.com/2019/03/19/facts-to-consider-when-watching-leaving-neverland/

    Vriendelijke groet!

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.