HSP, Mind

HSP en opvoeding: 11 tips voor een liefdevolle omgang

Ik geloof dat iedere ouder het in zich heeft om haar kinderen met alle liefde en respect te begeleiden bij het volwassen worden. Echter blijft opvoeden altijd een kunst en kant en klare tips zijn er niet. Geen één kind komt ter wereld met een gebruiksaanwijzing en vaak blijft het aftasten tussen kind en ouder. Het kan helemaal een uitdaging zijn als je hoogsensitieve kinderen hebt en zelf een hoogsensitieve moeder of vader bent.  

Dit artikel gaat specifiek over het opvoeden van hoogsensitieve kinderen. Het opvoeden van deze koters kan namelijk een uitdaging zijn en vraagt om liefdevolle aandacht en verstand. Hoe geef jij ze de beste begeleiding die zowel bij jou als bij hen passen? Hoe sta je recht tegenover je kind en hoe kan je ze iets afleren zonder te straffen? Bij dezen wat handvaten afkomstig uit persoonlijke ervaring en uit andere bronnen. Ik hoop dat je met deze richtlijnen meer vreugde, geluk, evenwicht en balans vindt tussen jou en kind!  

Hoogsensitieve kinderen werken als een soort spons, zij¬†absorberen informatie en prikkels vaak in √©√©n keer. Ze zijn dan ook zeer invoelend, creatief, vaak intelligent, gedetailleerd, verzorgend en handelen intu√Įtief. Ook hebben ze een enorm¬†verantwoordelijkheidsgevoel. Je kan wellicht begrijpen dat zo’n¬†absorberende¬†spons soms even goed uitgeknepen moet worden. En dat gebeurt; in de vorm van een woedeaanval of huilbui bijvoorbeeld. Het is daarom soms pittig om deze kinderen te begrijpen, zeker als je zelf niet¬†hoogsensitief bent.

Ik weet dat opvoeden bij deze kinderen een uitdaging kan zijn, omdat ik zelf een HSP- kind ben (geweest). Het is bovendien een uitdaging voor beide partijen, want een hoogsensitief kind pikt veel op en is lang niet alleen maar een kind. Doordat het zich vaak enorm verantwoordelijk voelt, zal het meer meekrijgen. Een kind zal dan ook vaak recht tegenover de ouder gaan staan en dit ook willen. Hij of zij streeft namelijk enorm naar gelijkheid en rechtvaardigheid. Het is daarom belangrijk dit door te krijgen en hiermee om leren gaan. Daarnaast blijft het natuurlijk een kind en wil je wel zo goed mogelijk opvoeden. Hoe ga je hier mee om? Bij dezen 11 tips voor het liefdevol opvoeden van je hoogsensitieve kind!

1. Laat je kind creatief zijn 

Een hoogsensitief kind krijgt veel prikkels ongefilterd binnen. Deze moeten ze afreageren en dit gebeurt vaak door overactief te zijn, huilbuien/driftaanvallen te hebben of af te sluiten voor alles om hen heen. Een manier om je kind leren om te gaan met zijn emoties en deze overprikkeling te verwerken, is door hem of haar creatief te werk laten gaan. Laat je kind dus tekenen, dansen, schilderen, of iets anders wat het maar leuk vindt. Ofwel, laat je kind een hobby kiezen waar hij of zij echt zijn ei in kwijt kan. Iets waar ze helemaal in op kunnen gaan en hun omgeving even laten voor wat het is.

Ik heb bijvoorbeeld als kind jaren paardgereden en kon daardoor mijn emoties verteren. Ook tekenen vond ik heerlijk.

2. Kies een school dat écht goed bij je kind past

Dit klinkt misschien ook logisch, want natuurlijk kies je een school dat past bij je kind. Vergis je echter niet: dat wat voor jou goed lijkt voor je kind, hoeft niet daadwerkelijk zo te zijn.

Laat ik voorop stellen dat niet iedere HSP’er problemen heeft op school. Er zijn er genoeg die binnen het onderwijssysteem passen. Maar er is wel een toenemend aantal kinderen voor wie de analytische¬†kennisoverdracht problemen geeft. Dat komt doordat HSP’ers¬†vaak beelddenkers zijn, en dus ook beeldend leren. Zij moeten zich iets voor¬†kunnen¬†stellen, dan onthouden ze het ook goed. Dit vergt dus voor meer persoonlijke aandacht en geduld, iets wat lang niet iedere school aanbiedt. Dit betekent niet dat een beelddenker niet mee kan gaan met de traditionele schoolsystemen, zeker niet.

Zo kozen mijn ouders om mij niet naar een vrije school te sturen, terwijl ze van tevoren dachten dat dit perfect aansloot bij mij als dromerig, beeldend kind. Ik denk dat ze daar goed aan hebben gedaan. Ik had structuur nodig, duidelijke uitleg en moest weten waar ik aan toe was. Dit vond je niet bij een vrije school, het systeem was daar flexibel en open. Dit had toen niet bij mij gewerkt, want ik had duidelijk richtlijnen en kaders nodig.

Ik kreeg onderwijs op een Nutschool. Dit is een school die onafhankelijk is van een bepaalde levensbeschouwing of maatschappelijke stroming. Voor mij werkte dit heel goed! Ondanks dat we met veel kinderen in een klas zaten kon ik altijd goed meelopen met de rest, haalde ik goede cijfers en had ik geen problemen. Ik had veel vriendjes en vriendinnetjes en deze school was echt perfect. Ik blik hier altijd nog tevreden op terug.

Wel werd school een flinke uitdaging toen ik naar middelbare school ging. Uiteindelijk bleek een privé-school met kleine klassen en veel positieve begeleiding de juiste oplossing voor mij te zijn. Een goede school voor je kind is dus enorm belangrijk. Voor ieder kind, maar zeker voor hoogsensitieve kinderen.

3. Straf je kind niet..

..maar corrigeer het wel. Deze tip vind ik heel belangrijk! Ik ben namelijk altijd goed gestimuleerd op deze privé-school en daardoor veerde ik helemaal op. Ze waren streng, heel steng zelfs, maar op een super constructieve manier. Werd ik destructief gestraft (dat woord alleen al geeft mij kriebels) door ouders of leraren, dan werkte dit averechts. Ik kan me iedere straf nog feilloos herinneren, waarbij ik het idee kreeg te falen en echt iets hééel ergs te hebben gedaan en dat is niet fijn. Want ik werd veel gestraft, op een harde manier. Dit had als gevolg: 1. ik kromp in elkaar, 2. ik luisterde al helemaal niet meer 3. ik werd nog bozer en/of verdrietiger. Als een ouder zijn stem verheft of iets niet goed vind, voelt een HSP-kind dit al aan. Nog meer straffen is eigenlijk dan al te veel.

Natuurlijk¬†moet je een kind corrigeren, HSP of niet, maar probeer dit op zijn of haar niveau te doen. Een HSP houdt erg van rechtvaardigheid en gelijkheid. Ook zijn¬†intu√Įtief en wijs. Ze hebben heus door dat ze iets fout doen, en soms is dit zelfs om¬†aandacht¬†of liefde te krijgen. Als het gedrag verbetering behoeft, dan is het heel¬†belangrijk¬†goed te kijken wat en waarom dit kind zo doet. Hier kan namelijk een hele logica achter zitten, en het kind voelt zich al gauw enkel afgewezen als het enkel gestraft wordt. Hierdoor luistert het niet eens meer naar de boodschap. Geeft het kind ruimte en laat zien dat zijn of haar mening er net zo goed toe doet.

Een hoogsenstief kind spiegelt snel, dus als jij kwaad bent speelt je kind hierop in. Dus kijk goed naar de situatie, geef je kind een time out door het letterlijk uit de vervelende situatie te halen. Als je kind gekalmeerd is, vraag dan met een open houding waarom het zo deed. Vertel dan daarop jouw duidelijke visie erop en hoe jij het zou willen. Dit heeft veel meer impact dan enkel straffen en misschien komt er wel iets wijs uit waar je zelf ook van kunt leren.

Je kan je kind corrigeren maar moet je echt middeleeuws afstraffen? Alles heeft gradaties, dus ook je ‘straf’. Leg uit waarom je iets niet accepteert en dat je hem of haar begrijpt, maar dat je¬†het¬†zus of zo wil. Op kniehoogte zitten werkt hier goed bij. Ik merk dit zelf ook bij mijn hoogsensitieve oppaskindje. Ik ga dan op gelijke hoogte zitten en kijk hem aan met¬†een open¬†blik. Ik kan alsnog heel streng zijn, zeker als dit kind¬†helemaal¬†niet handelde uit een behoefte, maar gewoon wilde treiteren. Het verschil is dat het kind zich wel gehoord voelt en daardoor j√ļ√≠st beter luistert. Hij of zij zal zo eerder je advies opvolgen. Jij blij, kind blij.

4. Laat je kind wijs zijn

Een¬†HSP’er¬†kan veel vragen. Dit komt doordat het vaak doortastende en nieuwsgierige kinderen zijn. Wijs het kind niet af, maar laat hem deze vragen stellen. Ga er ook af en toe ook op in. Als je je kind afwimpelt, dan krijgt het namelijk mee dat hij of zij alleen goed is als diegene zich aanpast en niet honderd procent zichzelf mag zijn.¬†

Natuurlijk kun je grenzen aangeven, maar doe dit wederom constructief. Laat je kind bijvoorbeeld weten dat zijn vragen op het moment niet zo goed uitkomen, maar je er later op terug komt. Natuurlijk hoeft dit niet perfect, maar het maakt echt een wereld van verschil hoe je reageert. Ik zie soms ouders hun kind echt de mond snoeren omdat al die vragen maar ‘lastig’ of ‘overbodig’ zijn, en een (gevoelig) kind kan hier van ineen krimpen.

5. Laat veranderingen op tijd weten 

Veranderingen horen bij het leven en waar de één makkelijk overheen stapt, heeft de ander daar íets meer moeite mee. Bereid je kind daarom voor op de veranderingen die komen. Een HSP-kind wil zich vaak voorbereiden op (grote) veranderingen, omdat hij veel prikkels zal moeten verwerken in iedere nieuwe situatie. Door verandering aan te kondigen, is hij/zij hier meer op voorbereid en heeft je kind voor zijn gevoel meer houvast.

Verandert er iets in je schema, of is er een grote verandering op komst? Vertel het direct, met veel zorg en geduld en leg uit waarom dit zo is. Je kind zal er blij mee zijn!

6. Ontlaad in de natuur

Alle kinderen moeten ontladen. HSP’ers¬†hebben hier soms meer moeite mee, doordat ze zich overspoeld kunnen voelen, zij kunnen het dan niet echt meer kwijt. Het leven raast snel voorbij en echt ontspannen vinden ze ¬†vaak moeilijk. Neem ze daarom vaak mee de natuur in.

De natuur zorgt er namelijk automatisch voor dat je ontlaadt en weerspiegelt onze innerlijke wereld. Dit geeft rust en zorgt dat kinderen meer geaard zijn. Houd bijvoorbeeld een lekkere stranddag of boswandeling. In de natuur kan prikkels loslaten, je lichaam resetten en gronden. De kalme omgeving, het groen, zuurstof: het doet ze goed. En jou ook.

7. Laat hem of haar fouten maken 

Een kind behoeden voor fouten is goed. Structuur geven ook. Duidelijk aanwijzingen geven ook. Maar¬†teveel¬†bezorgdheid niet. Laat je kind¬†nieuwsgierig¬†zijn in plaats van het te wijzen op angst. Natuurlijk wil je dat je kind veilig is en dit is vaak ook lief bedoeld. Maar een kind steeds wijzen op wat er fout kan gaan, geeft het in hun jeugd al gauw mee dat veel dingen eng en ‘niet goed’ zijn. Je kunt je makkelijk bezeren als je lekker buiten speelt of je wordt vies als je tenten bouwt. Geef ze aanwijzingen als je iets meer veiligheid wil¬†cre√ęren, maar zeg niet steeds dat een kind iets niet mag doen. Laat ze vrij.

Fouten maken mag, kinderen leren hier juist van. Kleren kunnen altijd gewassen worden en een zere knie hoort bij het opgroeien. Wees wel duidelijk met je grenzen, maar doe dit op een opbouwende, kalme manier en met een glimlach, in plaats van een snelle aanwijzing met bezorgde blik. Dit kan echt enorm verschil maken!  

8. Let goed op de voeding 

Hoogsensitieve kinderen hebben een (over)gevoelig¬†systemen. Hierdoor hebben ze vaak meer allergische reacties of intoleranties dan niet¬†hoogsensitieve kinderen. Als je kind zich bijvoorbeeld vaak niet lekker voelt, veel buikpijn of uitslag heeft, kan dit duiden op allergische reacties. Ook extreme hyperactiviteit kan een uiting zijn van ongeschikte voeding. Laat je kind testen op¬†allergie√ęn en¬†intoleranties en eet zo puur en onbewerkt mogelijk. Dit kan echt een wereld van verschil maken in het gedrag van je kind. Wat je erin¬†stopt, komt er ook weer uit. Geef je ze¬†troep ,¬†dan maken ze troep. Geef je ze puur en eerlijk eten: voila.

9. Laat zien dat alle emoties er mogen zijn 

Hoe vaak zeg je niet tegen je kind: ah kusje erop? En wrijf je nog even goedbedoeld over de bol. Natuurlijk hoef je niet met elk wissewasje je kind uren te omhelzen en te wiegen, teveel pamperen is ook zéker niet de juiste manier! Maar geef ze wel ruimte voor hun emoties, ook al is het voor jou iets kleins. Hoe kan je dit doen? Neem bijvoorbeeld je kind nog even tot je als het een enorme huilbui heeft gehad. Spreek je dochter of zoon aan op hun kern, en troost hem of haar. Let samen even op de ademhaling of geef je kind wat warms. Bijvoorbeeld een dekentje, een knuffel of een lekker warm bad met lavendelolie. Laat de emoties komen en je kind daarna door er te zijn. Dit kan enorm veel verwerken en steun bieden, en scheelt later een hoop bagage ;).

10. Omarm je kind zoals hij is 

En dit klinkt misschien logischer dan het is.¬†Natuurlijk¬†accepteer jij je kind! Ja, maar ook zijn¬†huil-en¬†driftbuiten? Een¬†HSP’er¬†is zich echt enorm bewust van onrecht, veroordeling en¬†conflicten. Het kind is nu eenmaal gevoelig (goh). Daarom is het nodig dat het kind zich¬†ontdoet¬†van deze spanningen. Is dit niet via een sport of hobby dan laat hij of zij dus de spanningen, verdriet en woede los via aanvallen of misschien enorme teruggetrokkenheid.¬†Probeer je kind daarin te ondersteunen.

Verander niet je kind, maar zijn omgeving als je meer rust wil verkrijgen. Een rustige omgeving, is een rustig kind. 

11. Accepteer een nee

Net zozeer dat een kind jou nee accepteert belangrijk is voor jou, kan dit ook andersom gelden. Als je kind duidelijk aangeeft niet mee te willen naar een verjaardag, vraag eens waarom dit zit. Zit dit diep? Accepteer dan de nee. Hij of zij is net zo goed een mens met gevoelens en waarden en je kan niet álles bepalen voor het kind. Wederom moet je het kind niet pamperen en het uit de comfortzone trekken kán ook goed zijn, maar als er een enorme weerstand is iedere keer bij een situatie; laat het dan gewoon even voor nu. Die negatieve emoties zijn het niet waard en die blokkeren juist nog meer bij deze situaties. Laat het open en vrij en beloon je kind als het iets engs doet.

HSP’ers¬†hebben een enorme sterke wil en weten daarom vaak wat wel of niet goed voor hen is. Wat de kinderen vaak willen zeggen is: luister nou eens en kijk wie ik √©cht ben. Willen ze bijvoorbeeld geen bepaalde voedingsmiddel eten? Luister dan naar je kind en geef dit (tijdelijk) niet meer. Doordrammen heeft geen zin. Door te luisteren zal je het kind¬†ook leren¬†om op zijn¬†intu√Įtie te vertrouwen. Ook laat je hiermee zien dat je zijn of haar mening respecteert.

En wat als je kind bijvoorbeeld met alles een lastige eter is? Laat het dan mee koken of mee boodschappen doen, zo voelt je kind zich betrokken en heb je kans dat het ook zijn eten wil eten. Of maak afspraken dat het kind niet zijn eten hoeft op te eten, maar ook niks anders krijgt. Wees stellig en verantwoordelijk, maar geef wel ruimte. Zo kan je kind zich beter ontwikkelen, dan wanneer je al je regels zwart-wit oplegt. 

Bronnen:
HSP life coach: Chungmei Cheng

Wat vind jij van deze tips? Heb je er iets aan en heb je aanvullende tips? Laat het weten in de comments hieronder!

 

 

 

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.