De boodschap van

De boodschap van: Roanne van Voorst

‘Moedig zijn is niet hetzelfde als angstloos zijn. Het is bang zijn en besluiten dat iets anders belangrijker is.’

Schrijfster en antropoloog Roanne van Voorst (1983) leert mensen om dapper te zijn. Vroeger was ze een enorme angsthaas, maar ze leerde angst te begrijpen toen ze met experts en onderzoekers in gesprek ging. 

Faalangst hoort naar eigen zeggen bij haar, maar nieuwe projecten aangaan óók. En die projecten zijn niet niks. Zo leefde ze onder meer een lange tijd tussen de Inuit-jagers op Groenland, van wie ze leerde te overleven in een snel-veranderend klimaat. Ook woonde ze een jaar in een van de armste sloppenwijken van Indonesië, waar ze onder meer leerde om kalm te blijven in zeer onzekere situaties en begaf ze zich (met hoogtevrees) onder bergbeklimmers en andere high-risk sporters.

Van angsthaas naar waaghals: Roanne is zéker een inspirerende vrouw te noemen. Wat zijn haar levenslessen?

• Je bent oprichter van Fearlessly Fearful – een platform waarmee je mensen helpt om meer te durven. Verder ben je een schrijfster, een antropoloog, een wereldreizende huismus, een hondentrainer, een introverte publiek spreker, een klimmer met hoogtevrees en ambitieus type met faalangst. Hoe laat jij deze ‘ikken’ samenwerken?

Door ze allemaal te zien als kanten van mezelf, die allemaal evenveel ‘mij’ zijn. Ik dacht heel lang dat ik niet alles tegelijk kon zijn: dat ik in mijn carrière pad moest kiezen tussen de serieuze wetenschap, of het schrijven van mooie romans. En dat ik moest kiezen in mijn presentatie naar anderen tussen de stoere vrouw die volle zalen toespreekt en de hele wereld over-reist, of het meisje dat soms hartstikke onzeker is, bang om te vliegen, alleen te zijn en te falen.

Langzaam maar zeker begon ik in te zien dat al die dingen bij mij horen. Dat maakt me echt, dat maakt me eigen. En dus geef ik nu ruimte aan al die kanten. Heel praktisch, door te kiezen voor een parttime onderzoeksbaan, zodat ik tijd overhoud om te schrijven, en ook in mijn presentatie naar buiten. Ik help namelijk anderen om ook over hun angsten heen te komen, met de methodes die ik in de loop der jaren heb geleerd en uitgetest in mijn onderzoek. Ook laat ik anderen inzien dat ik niet angstloos ben. Ik pas mijn eigen methodes ook vaak toe, en daar schaam ik me niet voor. Met al mijn ‘ikken’, laat ik zien dat je tegelijkertijd bang kunt zijn voor hoogtes, maar toch leert klimmen! Of introvert zijn, en een mooie speech kunnen geven!

• Je legt net uit dat je anderen helpt om over angsten heen te komen, maar je laat ook inzien dat niemand ooit vrij is van angsten. Kan je dit nader uitleggen?

Niemand is angstloos, ik ook niet. Dat kan ook niet. Bang zijn is net zoiets als honger hebben: het is een natuurlijk onderdeel van het feit dat je mens bent, en je kunt het dus niet voorkomen. Wat je wel kunt leren is om zo kalm te blijven als je bang wordt, dat je ondanks die angst kunt presteren en plezier kunt hebben. Dat lukt me nu met de dingen die ik vroeger eng vond, maar er zullen altijd nieuwe angsten de kop opsteken. Denk maar eens aan een nieuwe liefde – elke keer weer als je verliefd wordt, komen daar angsten bij om diegene kwijt te raken!

‘Ik check constant in bij mezelf. Wat wil ik? Wat heb ik nodig?’

Roanne van Voorst
© Chantal Ariens

• Je beschouwde jezelf het grootste deel van je leven als een onverbeterlijke bangerik – ik denk voor veel mensen een herkenbare zelfreflectie – en zo gedroeg je je naar eigen zeggen ook. Je had faal-, rij- en vliegangst, was bang om mensen en jezelf teleur te stellen en was bang voor grote honden. Je zegt dat je een totale controlfreak was. Je bent de andere kant van de angsten gaan zien en daar mee gaan werken. Hoe ben je op dat deel van je pad terecht gekomen?

Als antropoloog deed ik onderzoek naar het leven en werken in gevaarlijke gebieden. Daarvoor woonde ik jarenlang op dat soort plekken en interviewde de dapperste mensen ter wereld. Van hen leerde ik dat zij ook vaak bang zijn, en niet zoals ik vaak dacht, angstloos geboren werden. Het grote verschil tussen hen en mij was dus niet dat zij geen angst kenden, maar dat zij methodes hadden gevonden om ondanks die angst toch goed te kunnen presteren. Die wilde ik ook leren! En dat ben ik gaan doen: de afgelopen 10 jaar heb ik meer en meer data verzameld over angst en vooral over het overkomen van angst.

‘Kon ik nu niet gewoon normaal doen?’

•  Al die angsten die je had, kwamen die niet neer op hetzelfde? Bijvoorbeeld angst om niet goed genoeg te zijn. Of waren ze te onderscheiden? En waar kwamen ze vandaan?

Heel veel angsten hebben inderdaad te maken met de angst om niet goed genoeg te zijn. Dat geldt voor mij, maar uit onderzoek blijkt dat het voor de meeste andere mensen, ook geldt. Niet-geliefd zijn, alleen-overblijven, tegenvallen, anderen teleurstellen – het zijn enorme, universele angsten die achter heel veel andere angsten blijken te zitten. Ik merkte bijvoorbeeld een paar jaar dat ik stress voelde rondom autorijden, maar dat dat niet alleen te maken had met de angst die ik had opgebouwd nadat ik een ongeluk had gehad, maar ook met de schaamte die ik voelde over mijn eigen angst. Moest ik nu echt mijn partner al die lange stukken, laten rijden? Moest ik mijn vader nu zeggen dat ik niet naar hem toe durfde te rijden? Kon ik nu niet gewoon normaal doen? Om over die angst heen te komen (en dat is gelukt!) moest ik dus niet alleen aan de slag met een trauma, maar ook met schaamte en sociale angst. Voor mij, en inmiddels ook met veel vrouwen met rij-angst die ik heb geholpen weer te durven rijden, was dit een enorme eyeopener. En als je het eenmaal ziet, kun je veel gerichter gaan werken aan het overkomen van je angst.

Maar sommige angsten staan los van deze sociale angsten. Mijn angst voor hoogtes, had ik bijvoorbeeld van kindsafaan aangeleerd omdat mijn ouders ook bang waren voor hoogte. En mijn angst voor honden kreeg ik nadat een grote Doberman me eens aanviel –ook over deze angsten ben ik heen gekomen, gelukkig! Nu klim ik op honderden meters hoogte, met plezier, en heb ik een lieve hond die ik volkomen vertrouw.  Om daar te komen moest ik niet met schaamte aan de gang, maar verschillende methoden toepassen waarvan uit het onderzoek weten dat ze eigenlijk bijna altijd werken. Bij mij dus ook, en het was niet eens zo heel moeilijk – je moet gewoon precies weten hoe je te werk moet gaan!

‘In mijn werk laat ik mensen zien dat ze die angst wel degelijk kunnen overwinnen, als ze maar methoden toepassen die wetenschappelijk bewezen zijn en uitgetest door normale mensen zoals jij en ik.’

• Door angstexperts heb je geleerd om te gaan met je angst. De lessen die je leerde paste je toe, en je kreeg steeds meer ‘aha’momenten. Kan je nader dit uitleggen?

Ik ging hun tips uittesten, wilde kijken of ze ook voor mij zouden werken. Inmiddels ben ik goed op de hoogte van wat er voor mij en verreweg de meeste andere mensen goed werkt, en weet ik dus hoe je kunt leren om dapperder te worden, om over je angsten heen te komen. Maar ik weet ook wat er niet werkt; helaas zijn er genoeg loze beloftes en onze methodes te vinden op internet en in zelfhulp boeken. Het is mijn missie geworden om mensen te vertellen wat er werkelijk werkt, en hoe iedereen kan leren om dapperder te worden.

• Je zegt dat je overtuigd bent dat iedereen in staat is om dapperder te worden en dat vrije leven voor zichzelf te creëren. Is dat een boodschap die jij mensen wil en mag meegeven?

Zeker. Mensen denken vaak dat het onmogelijk is om hun angst te overwinnen. Of ze denken dat ze een hele gekke soort angst hebben, of dat ze abnormaal zijn. In mijn werk laat ik mensen zien dat ze die angst wel degelijk kunnen overwinnen, als ze maar methoden toepassen die wetenschappelijk bewezen zijn en uitgetest door normale mensen zoals jij en ik. Niet alleen dat, het is ook nog eens zo dat het overwinnen van je angst helemaal niet zo lang te duren en niet heel vervelend hoeft te zijn. Sterker nog, vaak is het ongelooflijk leuk. Er wacht een heel vrij leven op je als je angst niet langer bepaald wat je doet of juist laat. Dan kun je gaan leven naar je verlangens en niet meer naar je angst!

‘Het gaat me er niet omdat iedereen gaat rotsklimmen zoals ik deed, maar ik vind het wel belangrijk dat mensen doen waar ze van dromen of waarvan ze weten dat het goed of leuk voor ze is.’

• Je hebt nu een enorm vrij leven. Je beklimt rotsen met hoogtevrees, geeft lezingen aan volle zalen als introvert persoon, start eigen bedrijven op met faalangst, vliegt de hele wereld over met vliegangst en hebt een hond terwijl je bang voor ze was. Je hebt duidelijk de andere kant van de medaille gevonden en geniet daar naar eigen zeggen ongelooflijk van. Ben je van mening dat iedereen die veel angsten voelt de medaille eens mag omdraaien?

Het is erg zonde als je het niet doet, omdat je leven dan beperkt wordt terwijl dat niet nodig is. Het gaat me er niet omdat iedereen gaat rotsklimmen zoals ik deed, maar ik vind het wel belangrijk dat mensen doen waar ze van dromen of waarvan ze weten dat het goed of leuk voor ze is. Doe je dat niet omdat je het eng vindt, dan doe je jezelf tekort.

•  Iedereen zal in het leven dus angsten en twijfels moeten trotseren, maar hoe doe je dat?

Dat ligt aan het type angst dat je hebt en aan je eigen persoonlijkheid. Voor elk type angst bestaan er wetenschappelijk bewezen, effectieve methoden. Wat helpt bij bijvoorbeeld faalangst, is totaal anders dan de strategie die effectief is voor spreekangst of vliegangst. Het is zaak dat je eerst precies begrijpt waar je bang voor bent en dan aan de slag gaat met een strategie die bij jouw angst past. Dan ben je er waarschijnlijk binnen een paar weken vanaf!

In mijn online training laat ik mensen werken aan hun specifieke angsten door middel van angst-overwin methoden die daarbij het meest effectief zijn, maar ik leer ze ook direct de methodes die voor andere angsten behulpzaam zijn. Zo verbreedt je je portfolio en sta je de rest van je leven sterk in je schoenen, met welke angst je ook te maken krijgt.

• Ook trainde je jezelf om supersnel te kunnen kalmeren als je angst voelde opkomen. Kan je een techniek meegeven aan ons?

Een goede, makkelijk te onthouden tip voor als je een paniekaanval krijgt is om in beweging te komen en je brein als het ware af te leiden van je angstige gedachten. Dit klinkt simpel, maar het is niet wat de meeste mensen doen. Als ze merken dat ze in paniek raken, vertellen ze zichzelf dat er niks aan de hand is en dat het wel goed komt. Dat helpt niet, want de meeste paniekaanvallen beginnen in je lichaam en rationele tegenargumenten komen daardoor niet binnen in je brein. Nou kan dat brein van ons niet zo heel veel tegelijk. Als je het dwingt om zich op jouw bewegingen te richten, bijvoorbeeld door acht figuren door de woonkamer te gaan lopen of op en neer te springen, kan het niet tegelijkertijd bezig blijven met je angstaanval. Daardoor zul je merken dat de angst gaat afnemen, en pas als dat gebeurd is heeft het zin om jezelf rustig te praten.

• Je had de moed om in het rauwe leven te stappen van de allerarmste mensen in Jakarta. Je verbleef daar een jaar in een sloppenwijk in een huis gemaakt van hout en asbest, boven op een overbevolkte rivierbank. Wat is de grootste leerles die je uit deze situatie kon halen voor jezelf?

Roanne van Voorst Jakarta
© Rita Padawangi

Dat je zelfs als je op een van de gevaarlijkste plekken ter wereld woont, een veilig gevoel kunt creëren. Daar waren de sloppenwijkbewoners expert in, en dankzij hen kan ik ook leren hoe ik kalm bleef in een situatie die constant onzeker was en vaak bedreigend.

• Hoe ziet jouw leven er op dit moment uit?

Ik ben net begonnen met het schrijven aan een nieuw boek, en daar ben ik eigenlijk constant druk mee. Daarnaast loopt mijn onderzoek door – op dit moment onderzoek ik hoe noodhulpmedewerkers en soldaten omgaan met gevaar in conflictgebieden. Ik ben veel op reis, zowel voor het onderzoek als voor mijn eigen schrijfwerk.

Daarnaast geef ik ook lezingen door het hele land en soms in het buitenland. ik klim op de mooiste plekken van de wereld, en ik ben getrouwd met een fantastische man die in Amerika woont. Zelf woon ik afwisselend bij hem en afwisselend in Amsterdam. Mijn leven is in die zin hectisch en ik ben zelden lang op dezelfde plek, maar ik geniet ervan. Dit is précies wat bij mij past!

•  Hoe behoud jij focus met zoveel uiteenlopende interesses?

Door heel helder te hebben waar mijn prioriteiten liggen, wie ik ben en wat bij mij past. Radicaal eerlijk te blijven tegenover mezelf over het verschil tussen het type werk dat mij blij en geïnspireerd maakt, maar ook het type werk waarvan ik zou willen dat het me inspireert. Ik heb een bijzonder bestaan; ik combineer de wetenschap met creativiteit en het runnen van een online business, met een vrij en reizend bestaan. Daarnaast beoefen ik veel rotsklimmen en ben ik veel buiten met mijn hondje Jax. Dat kan, omdat ik constant incheck bij mezelf. Wat wil ik? Wat heb ik nodig? Wat zijn mijn langetermijndoelen en wat moet ik nu doen, om daar straks uit te komen?

• Je was vroeger een controlefreak, al noemde je dat destijds georganiseerd. Ben je dat nu nog? Of ben je ermee gaan samenwerken? Heb je tips om hiermee om te gaan?

Voor een groot deel heb ik de controle losgelaten, omdat ik heb geleerd om in te zien dat ik die controle niet nodig heb om mij kalm en veilig te voelen. ik heb bijzondere experimenten gedaan, zoals een week leven zonder agenda en klok. Dat was heel verhelderend – ik vergat mijn afspraken wel eens, maar kwam daardoor ook in grappige en onverwachte situaties terecht. Daarbij werd ik niet ontslagen en verging de wereld niet.

Sindsdien zorg ik ervoor dat ik elke week wat tijd overhoud voor spontaniteit. Ik plan bijvoorbeeld een dag in de week niks in en door die dag alleen maar waar ik zin in heb en wat op mijn pad komt. Dat raad ik anderen ook aan. Het is in het begin best spannend als je gewend bent om altijd alles vooruit te plannen, maar op deze manier leer je weer beter op je intuïtie vertrouwen en om toe te geven aan de signalen die je lichaam je geeft.

• Welke uitdagingen kom jij, nu je niet meer laat belemmeren door angst, nog tegen in het leven?

Door mijn werk en de plekken waar ik werk kom ik vaak in aanraking met armoede en ongelijkheid, met onrecht en oorlog. dat doet pijn en dat hoort ook pijn te doen. ik sluit me daar niet voor af, maar laat de pijn soms tot me doordringen. vervolgens waak ik er voor dat de pijn me hopeloos maakt. in plaats daarvan verzin ik een actie die iets bijdraagt aan een betere wereld en die mij zodoende weer wat hoop geeft. dat is mijn manier om om te gaan met uitdagingen in het leven.

© Merlijn Doomernik

• Waardoor raak jij het meest geïnspireerd in het leven?

Persoonlijke groei en dingen leren. ik wil altijd blijven lezen en me blijven verwonderen. Ook wil ik altijd leren van andere mensen die ik bijzonder, intelligent of anderszins fascinerend vind. Na ieder interview dat ik met iemand houd en na ieder boek dat ik heb gelezen over iets dat me interesseert, voel ik me vervuld en rijk.

Ik geloof dat mentale groei extreem belangrijk is voor je geluksgevoel. Wij mensen zijn gemaakt om te groeien, dat is wat ons lichaam elke dag doet en ik geloof dat ons brein daar ook voor gemaakt is.

•  Heb je een tip voor een spiritueel/filosofisch boek dat we gelezen moeten hebben?

Ik heb net het nieuwe boek van Frans De Waal gelezen, over ons begrip van dieren. het heet ‘are we smart enough to know how smart animals are’, en ik vond het prachtig en leerde er veel van. een absolute aanrader!

Mocht je geïnteresseerd zijn in hoe het voelt voor iemand om langzaam te gaan lijden aan een angststoornis, dan nodig ik je graag uit om mijn nieuwe roman ‘Lief van je’ te lezen. die is gebaseerd op veel studie en interviews die ik heb gehouden met getraumatiseerde veteranen. Ik hoop dat het mensen net zo raakt, als hun verhalen mij raakten.

• Tot slot: wat is jouw lijfspreuk/levensmotto (als je die hebt).

Angst is een reactie op het verleden; het bepaalt niet mijn toekomst, is een mooie zin die ik vaak aanhaal. En een andere: moedig zijn is niet hetzelfde als angstloos zijn. Het is bang zijn en besluiten dat iets anders belangrijker is.

Leuke vrouw is ze hè? Op haar website of instagram kun je haar volgen! Zeker doen 🙂

 

 

2 thoughts on “De boodschap van: Roanne van Voorst

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.