HSP, Mind, Persoonlijk

De kracht van het opgeven

© Unsplash

De drogredenen van de verloren investering

Het zit in onze cultuur om altijd maar door te gaan. Doorgaan tot je erbij neervalt, terwijl je soms niks meer kan doen dan accepteren. Je wordt op die manier dood en doodmoe en je situatie wordt zo ook niet opgelost. Dit is namelijk een pragmatische paradox, want juist dat strijden zorgt ervoor dat je in de knel kunnen blijven. Zodra we (los)laten, laat een gebeurtenis of situatie ons los. Maar dit is zo ontzettend makkelijk in theorie en soms zo ontzettend moeilijk in de praktijk.

Toen stuitte ik op een artikel waarin wordt verteld dat opgeven óók een oplossing kan zijn. Niet iedere situatie kan namelijk worden opgelost. Soms ben je gewoon een pechvogel. En dat is heel onrechtvaardig, maar wel hoe het leven werkt. Dus geef de strijd eens op. Maar hoe doe je dat dan, je verlies nemen?

Sometimes you win, sometimes you lose

Vroeger kreeg je vaak mee dat het goed is om door te gaan. Nét wat meer te geven, zodat je die finish behaald. Nu kan deze discipline je ook helpen. Toen bijvoorbeeld mijn studie langgeleden aan een zijden draadje hing, waren alle omstandigheden daar om te stoppen met die studie. Zelfs toen ik in het tweede jaar advies kreeg om te stoppen, heb ik hard nee geschud en mijn vuisten gebald. Ik kon veel meer dan ik liet zien, het kwartje viel gewoon wat later. En een aantal jaar ben ik met vlag en wimpel geslaagd, met een 8 voor mijn scriptie. Ik heb een aantal leraren flink verbaasd. En die ene leraar die dat advies gaf? Hij bleek later mijn scriptiebegeleider. Ik heb nog nooit zo’n grote glimlach gezien tijdens het begeleiden van mijn scriptie. Mijn andere scriptiebegeleider zei zelfs dat ik misschien teveel mijn best gedaan had (mijn scriptie had twee onderwerpen door elkaar heen gevlochten).

Discipline kan dus zeker helpen, en meteen opgeven is ook echt niet hetgeen waar dit artikel over gaat. Alleen discipline an sich werkt niet in alle situaties. Sommige situaties zijn gewoon een renbaan zonder finish.

Deze situaties zijn gewoon niet meant to be, hoe graag je ook zou willen. Sometimes you win, sometimes you lose.

De drogredenen van de verloren investering

Schrijver Peg Streep en Alan Bernstein leggen in hun boek Weten wanneer je moet stoppen uit waarom we ons vasthouden aan onbereikbare doelen en situaties. Zij vertellen dat mensen optimistisch zijn aangelegd. Wij denken dat we vaak dingen wel kunnen veranderen. Die lastige baas? Wij kunnen er wel wat mee. Die partner met veel bagage? Wij helpen diegene wel. Maar veel ligt buiten onze controle als mens, buiten onze macht. Iedereen heeft zijn eigen waarheid en levenspad. En alles heeft zijn tijd of ruimte. Je kan niet alles veranderen of iedereen helpen. Jammer hè?

Daarnaast is volgens dezelfde schrijvers één van de hardnekkige denkfouten, dat wij de menselijke neiging hebben om keuzes te maken op grond van investeringen die plaatsgevonden hebben, in plaats van wat het ons zou opleveren als we opgeven. In de psychologie heet dit de drogredenen van de verloren investering. Dat betekent: hoe meer het gevoel geïnvesteerd te hebben, hoe groter de drempel is om je verlies te nemen. Het is namelijk veel gemakkelijker je vast te klampen aan iets wat je al kent, ook al blijft het pijnigen. De onzekere en onbekende weg ingaan, wordt op die manier vermeden.

Daarom zie je bijvoorbeeld ook wanneer personen in een onstabiele omgeving opgevoed zijn, ze later ook meer kans hebben op onstabiele situaties. Puur omdat ze dit herkennen uit hun jeugd. En gewoontes, daar houden onze hersens van. Of ze nou goed voor ons zijn, of niet. Daarom blijven sommige mensen ook zo ontzettend lang in een situatie hangen die zich keer op keer herhaald. Terwijl ze rennen in een hamstermolen, houden ze zichzelf voor de gek met de overtuiging dat het goed is dat ze in beweging blijven. Aan je wilskracht zal het in ieder geval niet liggen, maar je komt zo dus geen stap verder.

Herkenbaar? Zelfs al voel je je ongelukkig, strijden we door als we bijvoorbeeld begrepen willen worden door die ene vriendin of je partner. En waarom? Omdat we vroeger niet begrepen werden? En wat als we nou nooit begrepen gaan worden? Dan hebben we een heel leven gestreden zonder resultaat. Gevochten voor begrip van de verkeerde mensen. Zo hebben we dus vaak de neiging liever te blijven hangen in gepieker, getob, die vervelende relatie of baan, in plaats dat we echt eens een andere nieuwe frisse (maar voor de hersens onzekere) weg inslaan. Want ja, die weg is nog niet geprogrammeerd. En dat is eng.

Cultuurding

Waar komt eigenlijk deze te ver reikende wilskracht dan vandaan? Het ligt in onze cultuur om volharding te brengen. Opgeven wordt gezien als een zwakte. En zwak zijn is falen. En falen is mislukking. Hoe bereik je de top? Doorzetten natuurlijk! Maar zo zwart wit is het leven toch niet? Niet alles is te grijpen. Toegeven dat het niet gaat werken, zet het idee van een rechtvaardige wereld op zijn kop. Maar opgeven kan dus juist écht een kracht zijn.

Het zit niet in onze cultuur om even te rusten en te stoppen en te denken: is opgeven ook een optie? We blijven maar schommelen en bewegen, terwijl rust en stilstaan soms precies is wat nodig is.

Bekijk je situatie van een afstand

Om af te vragen of opgeven ook een optie is, moet je je situatie vanuit een derdepersoonsperspectief bekijken. Zo kom je tot wijzere oordelen. Beeld je situatie eens in op een televisiescherm en kijk hiernaar van een afstand. Hoe ziet dat er uit op het scherm? Is opgeven in dit geval beter dan volhouden? Die vriendschap waarin je veel tijd en energie in steekt, maar er niet genoeg voor terug krijgt: neem je verlies. Het hunkeren naar begrip en liefde in een onbeantwoorde relatie: neem je verlies. Kijk objectief en mild naar jezelf en fluister zachtjes: ik geef het op. Want hoe clichématig het ook mag klinken: als je de ene deur dichtgooit, gaat er een andere deur voor je open.

Onrecht

Ik zelf kan juist beter loslaten/opgeven als ik de enige ben in de situatie. Dan kan ik juist heel goed denken: dit wordt het niet, ik ga me focussen op een ander plan. Om die reden ben ik ook naar Rotterdam verhuisd. Ik liep voor mijn gevoel vast in Amsterdam (te drukke stad en te lang in hetzelfde huis gewoond) en heb me gefocust op plan B. Ik gaf het op om te vechten en ging naar een andere stad. Wat echt een ontzettende goede keuze was. Want ik kreeg daar rust en het was een nieuwe weg met nieuwe mogelijkheden.

Ik kan het juist minder goed verkroppen, als de situatie buiten mijn controle ligt en er dus ook iemand anders betrokken is in het verhaal. Misschien ook wel logisch, want als hooggevoelig persoon wil ik graag de touwtjes in handen hebben en controle behouden. Maar dit maakt het ontzettend lastig voor mijzelf. Als ik onbegrip krijg of een (algemeen) gevoel van onrecht dan kan dat mij echt enorm kwetsen. Zeker als ik die persoon voor mijn gevoel wel helemaal begrijp en niet beoordeel. Dan kan ik echt dagen piekeren en tobben en daar enorm mee zitten.

Ik weet dat de oorsprong van dit pijnpunt in het verleden ligt en dat ik dat daar ook moet laten. Maar dat is een levensdoel: begrip willen krijgen, alle recht krijgen die ik verdien. Dat is niet in iedere situatie haalbaar, want ik leg zo de controle en mijn geluk in de handen van anderen. Dus ook dit kan ik weghalen door mijn doel te veranderen in plan B. Te kijken waar ik wel begrip of rechtvaardigheid voel en me daar op focussen. En opgeven als dit niet gebeurt, het me niet zo aantrekken. En bovenal: begrip en rechtvaardigheid 100 procent aan mijzelf geven.

Dit voorbeeld geef ik omdat het dus ook in piekersituaties kan helpen om je verlies te nemen. En ook op een milde manier eerlijk naar jezelf zijn. En dat kan heel lastig zijn, dat weet ik. Er is immers veel zelfrespect en moed nodig om eerlijk en vriendelijk naar jezelf te kijken. En als je dan ziet dat je in de situatie blijft hangen, weer bedenken: ik geef dit op.

Vind een middenweg

Ik geloof zelf dus dat volharding je in sommige situaties kan helpen, maar af en toe je verlies nemen ook enorm helpt voor je innerlijke rust. Want ik weet hoe doodvermoeiend de strijd van het niet opgeven is. Een innerlijke strijd, ofwel eentje die je enkel met jezelf voert. Totaal nutteloos en destructief dus.

Alleen, ik geloof nóg meer in de gulden middenweg.

Ik ben iemand die 8 keer valt en de 9de keer met 300 procent de eindstreep haalt. Als ik mijn studie had opgegeven toen mijn leraar in het tweede jaar dat als advies gaf, had ik nooit geweten dat ik een aantal jaar later diezelfde studie glansrijk had behaald. Dus ja het is lastig; want wanneer geef je nou op?

Te makkelijk opgeven vind ik, cultuurgebonden gewoonten of niet, inderdaad een zwakte. Maar altijd maar doorgaan en niet loslaten en kunnen stoppen is voor mijzelf en anderen ontzettend vermoeiend. Dus, dat vind ik ook een zwakte. Alsof je een touw zo hard vastpakt dat het bloed en de groeven in je hand staan.

Dus: vind een balans en volg je gevoel. En geef op als echt loodzwaar aanvoelt en wanneer je geen licht aan het einde van de tunnel kunt voorstellen. Dit geldt dus voor zowel grote levenskeuzes als dagelijkse knagende en onopgeloste situaties.

Sta stil bij je verlies

Als je opgeeft, is het belangrijk even stil te staan bij hetgeen wat je daadwerkelijk hebt opgegeven. Als je bijvoorbeeld die onbeantwoorde relatie hebt opgegeven, stap er dan niet zomaar overheen. Erken je verlies en wees trots dat je een beslissing voor jezelf hebt gemaakt.

Erken dat het moeilijk is, maar het wel een stap is naar een nieuwe weg. Echt groeien kan alleen maar door groeipijn(tjes) en brengt je zo naar veel mooiere plekken dan waar je nu bent.

Weet wanneer je écht moet stoppen 

Tot slot: stop ook écht als je iets hebt opgegeven. Blijf niet hangen in spijt. Zie je stap als een nieuw vertrekpunt. Stel je innerlijk kompas opnieuw in en kijk vooruit. Iedere keer wanneer je een doodlopend pad in begon te zien en een andere weg in bent gegaan, is dit een stukje groei. Een vervelling. Een oud stukje jij dat vervangen wordt door een nieuw stukje jij. Je werpt je oude huid af, omdat je jas simpelweg te klein wordt. Je vervelt, zodat er plaatsgemaakt wordt voor een nieuwe (dikkere) huid.

En bleek dit achteraf niet de juiste keuze voor jou? Dan heb je alsnog een eigen keuze gemaakt voor jezelf en kom je vanzelf weer op een voor jou goede levenspad.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *